Vi khuẩn Salmonella là một trong những nguyên nhân gây ngộ độc thực phẩm phổ biến nhất hiện nay và thường xuất hiện trong nhiều vụ bùng phát tiêu chảy cấp tại cộng đồng. Đây là một nhóm vi khuẩn có khả năng tồn tại trong nhiều loại thực phẩm khác nhau và dễ dàng lây lan nếu các quy trình an toàn vệ sinh thực phẩm không được tuân thủ nghiêm ngặt.

Salmonella thường có mặt trong thịt gia cầm, trứng và các sản phẩm từ trứng chưa được nấu chín kỹ.

Ngoài ra, vi khuẩn còn xuất hiện trong thịt bò, thịt lợn, hải sản, các loại rau sống, trái cây bị nhiễm bẩn hoặc sữa chưa được tiệt trùng. Việc chế biến thực phẩm bằng tay bẩn, sử dụng chung dụng cụ cho thực phẩm sống và chín, hay bảo quản thức ăn không đúng cách đều có thể làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn.

Con đường lây truyền chủ yếu của Salmonella là qua đường tiêu hóa, thông qua việc ăn phải thực phẩm bị nhiễm khuẩn. Trong một số trường hợp, vi khuẩn có thể lây từ động vật sang người, nhất là khi tiếp xúc với gia cầm hoặc các loài bò sát. Từ khi xâm nhập vào cơ thể, vi khuẩn thường gây triệu chứng sau 6 đến 72 giờ, với các biểu hiện như sốt, đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn và nôn. Một số trường hợp có thể có máu trong phân hoặc dẫn đến mất nước nặng. Mặc dù đa phần người bệnh hồi phục trong vòng vài ngày, trẻ nhỏ, người lớn tuổi và người có sức đề kháng yếu lại dễ gặp biến chứng nghiêm trọng hơn, chẳng hạn như nhiễm khuẩn huyết.

Trong quá trình theo dõi, người bệnh cần đến cơ sở y tế nếu tiêu chảy kéo dài nhiều ngày, sốt cao không giảm, nôn ói nhiều hoặc có dấu hiệu mất nước như khát nhiều, tiểu ít, mệt lả. Các đối tượng nguy cơ cao càng cần thận trọng và đi khám sớm để tránh biến chứng.

Việc phòng ngừa Salmonella không quá khó khăn nếu mỗi gia đình tuân thủ đúng các nguyên tắc an toàn thực phẩm. Chọn thực phẩm từ nguồn uy tín, nấu chín kỹ - đặc biệt là thịt gia cầm và trứng, ăn ngay sau khi nấu, không để thức ăn chín ngoài môi trường quá lâu và bảo quản lạnh đúng cách là những biện pháp quan trọng. Ngoài ra, cần rửa tay bằng xà phòng trước khi chế biến, sau khi tiếp xúc với thực phẩm sống, đồng thời sử dụng thớt và dụng cụ riêng cho thực phẩm sống và chín để tránh nhiễm chéo.

Trong điều trị, biện pháp quan trọng nhất là bù nước và điện giải. Kháng sinh không phải lúc nào cũng cần thiết và chỉ được sử dụng theo chỉ định của bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy vì có thể khiến vi khuẩn bị giữ lại lâu hơn trong đường ruột và làm bệnh nặng thêm.

Tóm lại, Salmonella là tác nhân gây ngộ độc thực phẩm khá phổ biến nhưng hoàn toàn có thể phòng tránh được. Việc duy trì thói quen ăn chín, uống sôi, giữ vệ sinh trong chế biến thực phẩm và phòng tránh lây chéo là chìa khóa để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và cộng đồng. Nhận biết đúng và kịp thời các triệu chứng, đồng thời xử trí phù hợp sẽ giúp giảm thiểu biến chứng và hạn chế nguy cơ lây lan trong cộng đồng.

Tin bài: Ths Phạm Hoài Linh Ly - Khoa Vi sinh - Bệnh viện Đa khoa số 1 tỉnh Lào Cai.