CẢNH GIÁC BỆNH VIÊM PHỔI MẮC PHẢI CỘNG ĐỒNG: CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ

Viêm phổi mắc phải cộng đồng là bệnh nhiễm khuẩn hô hấp thường gặp, có thể tiến triển nặng gây nhiều biến chứng tại chỗ, toàn thân hoặc tử vong.

Chẩn đoán và điều trị viêm phổi cộng đồng sớm, diệt đúng căn nguyên gây bệnh sẽ giúp tránh các biến chứng đáng tiếc xảy ra cho người bệnh.

1. Chẩn đoán viêm phổi mắc phải cộng đồng

1.1 Chẩn đoán xác định

• Bệnh khởi phát đột ngột, có thể thấy các yếu tố thuận lợi cho viêm phổi do phế cầu như cắt lách, suy giảm miễn dịch, nghiện rượu mạn tính, bệnh hồng cầu hình liềm;

• Có cơn rét run và sốt cao 39°C - 40°C. Đau ngực có khi rất nổi bật. Ho và khạc đờm màu rỉ sắt hoặc đờm màu xanh, đờm mủ, môi khô, lưỡi bẩn, bạch cầu máu tăng cao.

• Hội chứng đông đặc phổi: gõ đục, rung thanh tăng, rì rào phế nang giảm, tiếng thổi ống;

• X-quang phổi chuẩn cho thấy: Có hội chứng lấp đầy phế nang, có thể có hình ảnh tràn dịch màng phổi hoặc hình rãnh liên thuỳ dày. Các tổn thương dạng lưới nốt, hình kính mờ gợi ý viêm phổi do vi khuẩn không điển hình. Tuy nhiên hình ảnh X-quang không đặc hiệu cho căn nguyên.

Nếu nghi ngờ viêm phổi, bác sĩ có thể đề nghị các xét nghiệm sau:

• Xét nghiệm máu: Xét nghiệm máu được sử dụng để xác nhận tình trạng nhiễm trùng gồm tổng phân tích tế bào máu ngoại vi, CRP.

• X-quang ngực: Điều này giúp bác sĩ chẩn đoán viêm phổi và xác định mức độ và vị trí nhiễm trùng. Tuy nhiên, phương pháp này không thể cho bác sĩ biết loại vi trùng nào gây ra viêm phổi;

• Xét nghiệm đờm: Một mẫu đờm được lấy sau khi ho sâu và được phân tích để giúp xác định nguyên nhân nhiễm trùng.

• Chụp CT: Nếu viêm phổi của bệnh nhân không rõ ràng, bác sĩ có thể đề nghị chụp CT ngực để có được hình ảnh chi tiết hơn.

1.2. Chẩn đoán căn nguyên vi sinh

• Khi bệnh nhân nhập viện, nhất là các trường hợp nặng cần tiến hành nuôi cấy và làm kháng sinh đồ với các bệnh phẩm như đờm, dịch phế quản (soi phế quản), cấy máu ( nếu có sốt).

2. Viêm phổi cộng đồng nhập viện khi nào?

Bệnh nhân có thể phải nhập viện nếu có các đặc điểm sau:

• Trên 65 tuổi;

• Chức năng thận suy giảm;

• Huyết áp tâm thu dưới 90mmHg hoặc huyết áp tâm trương bằng hoặc thấp hơn 60 mmHg;

• Hơi thở rất nhanh (30 nhịp thở trở lên một phút);

• Cần hỗ trợ hô hấp;

• Nhiệt độ cơ thể dưới mức bình thường;

• Nhịp tim dưới 50 hoặc trên 100.

3. Điều trị viêm phổi cộng đồng như thế nào?

3.1. Nguyên tắc điều trị

• Điều trị kháng sinh sớm cho các bệnh nhân viêm phổi do vi khuẩn;

• Dùng kháng sinh có tác dụng với căn nguyên gây bệnh, lưu ý tới tình trạng kháng thuốc của các vi khuẩn tại địa phương;

• Chú ý khai thác tiền sử dị ứng thuốc, tương tác thuốc;

• Thời gian dùng kháng sinh thông thường khoảng 7- 10 ngày, trừ một số trường hợp đặc biệt;

• Tuân thủ theo đúng các nguyên tắc dược lực học, dược động học của các kháng sinh. Đối với các thuốc kháng sinh loại phụ thuộc thời gian cần duy trì thời gian nồng độ thuốc cao trong máu kéo dài để đảm bảo hiệu quả diệt khuẩn.

3.2 Điều trị cụ thể

Điều trị viêm phổi bao gồm chữa khỏi nhiễm trùng và ngăn ngừa các biến chứng. Những người bị viêm phổi mắc phải cộng đồng thường có thể được điều trị tại nhà bằng thuốc. Mặc dù hầu hết các triệu chứng giảm bớt trong vài ngày hoặc vài tuần, cảm giác mệt mỏi có thể kéo dài trong một tháng hoặc hơn.

Phương pháp điều trị cụ thể phụ thuộc vào loại và mức độ nghiêm trọng của viêm phổi, tuổi và sức khỏe tổng thể của bệnh nhân.

• Kháng sinh: Những loại thuốc này được sử dụng để điều trị viêm phổi do vi khuẩn. Dùng kháng sinh theo kinh nghiệm sau đó chờ kết quả kháng sinh đồ và điều trị theo kết quả kháng sinh đồ;

• Giảm sốt/giảm đau: bao gồm các loại thuốc như aspirin, ibuprofen và acetaminophen.

• Giảm ho, long đờm: Ambroxol, Acemuc.

3.3 Điều trị tại nhà

• Nghỉ ngơi nhiều: Nên nghỉ ngơi cho đến khi nhiệt độ cơ thể trở lại bình thường và giảm ho.

• Bổ sung nước: Uống nhiều nước, đặc biệt là nước lọc để giúp làm lỏng chất nhầy trong phổi;

• Dùng thuốc theo quy định: Tuân thủ nghiêm túc toàn bộ quá trình điều trị do bác sĩ kê đơn. Nếu ngừng dùng thuốc quá sớm, vi khuẩn trong phổi có thể tiếp tục nhân lên và khiến viêm phổi tái phát.

Tin bài: Bs CKII. Nguyễn Thị Nga - Trưởng khoa Nội C - Bệnh viện Đa khoa tỉnh Yên Bái.