Giới thiệu

Tổ chức bộ máy

Thư viện Video

Liên kết Website

TÌM HIỂU VỀ THUỐC CORTICOID BÔI DA – LỢI HAY HẠI?

Corticoid bôi ngoài da là “con dao hai lưỡi” trong điều trị các bệnh viêm da; Dùng đúng – nhanh khỏi, dùng sai – dễ tàn phá làn da.

1. Corticoid bôi ngoài da là gì?

• Corticoid tại chỗ là thuốc chống viêm dạng bôi, dùng để điều trị các bệnh viêm da như: viêm da cơ địa, viêm da tiếp xúc, lupus ban đỏ dạng đĩa, vảy nến, chàm,...

• Thuốc hoạt động bằng cách: giảm viêm, ức chế miễn dịch, co mạch máu, chống tăng sinh tế bào.

2. Các dạng thuốc Corticoid bôi

• Kem (Cream): phù hợp vùng da ẩm, có lông.

• Thuốc mỡ (Ointment): dùng cho da khô, bong vảy.

• Gel: kết cấu nhẹ, dễ sử dụng.

• Dung dịch, bọt, sữa dưỡng: dùng trên da đầu hoặc vùng rộng.

3. Phân loại theo mức độ mạnh

Mức độ

Loại

Ví dụ

Rất mạnh

I Clobetasol propionate 0.05%, Halobetasol 0.05%

Mạnh

II Fluocinonide 0.05%, Halcinonide 0.1%

Trung bình mạnh

III Mometasone 0.1%, Fluticasone 0.005%

Trung bình

IV & V Triamcinolone 0.1%, Hydrocortisone valerate 0.2%

Nhẹ – Rất nhẹ

VI & VII Desonide 0.05%, Hydrocortisone 1% – 2.5%

4. Corticoid bôi ngoài da điều trị bệnh gì?

• Hiệu lực thấp – trung bình: viêm da dị ứng nhẹ, côn trùng cắn, hăm tã, ngứa, viêm da tiết bã, chàm,...

• Hiệu lực mạnh – rất mạnh: vảy nến nặng, chàm tay, rụng tóc từng mảng, lupus ban đỏ,...

5. Khi nào không nên dùng Corticoid bôi ngoài da?

• Chống chỉ định: nhiễm trùng da do vi khuẩn (chốc lở, chốc loét), nấm candida, nấm da.

• Không dùng: nếu dị ứng với thành phần thuốc (hoặc tá dược, chất bảo quản).

6. Hướng dẫn sử dụng thuốc

• Tần suất: bôi 1 – 2 lần/ngày (thường vào buổi tối), trong 3 ngày đến vài tuần.

• Nguyên tắc:

o Bôi lớp mỏng, chỉ trên vùng da bị bệnh.

o Rửa tay trước & sau khi bôi (trừ khi điều trị da tay).

o Không sử dụng lâu dài hoặc tự ý tăng liều.

Liều lượng theo đốt ngón tay (FTU):

• Một bàn tay: 1 đơn vị.

• Một cánh tay: 3 đơn vị.

• Một bàn chân: 2 đơn vị.

• Một cẳng chân: 6 đơn vị.

• Mặt và cổ: thoa 2,5 đơn vị.

• Thân (trước & sau): 14 đơn vị.

• Toàn thân: 40 đơn vị.

7. Tác dụng phụ

• Hiếm gặp: hội chứng Cushing (nếu dùng thuốc mạnh, kéo dài, liều cao).

• Trên da:

o Rạn da, mỏng da, giãn mạch, lông mọc nhiều, dễ nhiễm trùng.

o Gây viêm da quanh miệng, trứng cá đỏ, vảy nến mủ, kích ứng, dị ứng,...

• Vùng mắt: tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể nếu dùng kéo dài ở mí mắt.

• Thai kỳ: tránh dùng thuốc mạnh diện rộng; ưu tiên loại nhẹ/trung bình.

8. Lưu ý khi sử dụng Corticoid

NÊN:

• Sử dụng đúng loại, đúng liều, đúng vùng da.

• Bôi sau khi tắm để thuốc thẩm thấu tốt hơn.

• Ngưng thuốc hoặc giảm liều khi bệnh cải thiện.

KHÔNG NÊN:

• Bôi hơn 2 lần/ngày.

• Dùng như kem dưỡng ẩm hằng ngày.

• Băng kín vùng bôi (trừ khi được bác sĩ chỉ định).

• Lạm dụng lâu dài gây tổn thương da nghiêm trọng.

Kết luận

Corticoid dạng bôi là công cụ hiệu quả trong điều trị bệnh da liễu, nhưng chỉ phát huy tác dụng khi sử dụng đúng cách. Việc lạm dụng hoặc dùng không theo chỉ định có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm. Luôn cần tư vấn của bác sĩ da liễu trước khi dùng thuốc corticoid bôi ngoài da!

Tin bài: Khoa Da liễu.