“ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG SINH MÁU VÀ HÌNH THÁI TẾ BÀO TỦY XƯƠNG”

1. Ý nghĩa:

- Tủy đồ là xét nghiệm phân tích số lượng và chất lượng các tế bào tủy xương để thăm dò chức năng tạo máu cũng như gợi ý các nguyên nhân gây rối loạn chức năng tạo máu tại tủy xương.

2. Chỉ định: (Theo QĐ 1832/QĐ-BYT)

- Thiếu máu chưa tìm thấy nguyên nhân khi xét nghiệm máu ngoại vi.

- Tăng số lượng hồng cầu, lượng huyết sắc tố và hematocrit.

- Tăng hoặc giảm tiểu cầu.

- Tăng hoặc giảm bạch cầu máu ngoại vi.

- Bất thường trong thành phần bạch cầu: Có tế bào bất thường trong máu ngoại vi (có tế bào non ác tính, tế bào chưa trưởng thành, tăng tỷ lệ lympho, mono…).

- Khi lâm sàng và xét nghiệm khác nghi ngờ bệnh cơ quan tạo máu như: Đa u tủy xương, hội chứng tăng sinh lympho…

- Bệnh nhân U lympho (để đánh giá xem có hay không xâm lấn tủy xương).

- Các bệnh ung thư nghi di căn tủy xương.

- Các trường hợp sốt kéo dài chưa tìm được nguyên nhân.

- Đánh giá đáp ứng sau điều trị các bệnh máu

- Đánh giá mọc mảnh ghép sau ghép tế bào gốc.

3. Cách lấy và xử lý mẫu:

- Dùng kim chọc hút tủy xương chuyên dụng, Hút 0,5-1 ml dịch tủy xương (thường làm thủ thuật ở gai chậu sau trên), làm tiêu bản trực tiếp, nhuộm Giemsa để quan sát tế bào tủy xương bằng kính hiển vi quang học.

4. Đánh giá xét nghiệm tủy đồ:

Dựa vào tiêu chuẩn của các bệnh lý và hình ảnh trên tủy đồ có thể chẩn đoán được:

+ Lơ xê mi tủy cấp, lơ xê mi lympho cấp: Khi tế bào blast ≥ 20 % tế bào có nhân trong tủy kết hợp với nhuộm hóa học tế bào và/hoặc phân loại miễn dịch;

+ Đa u tủy xương (có tăng sinh và rối loạn hình thái dòng plasmo), bệnh Waldenstrom (tăng sinh lympho-plasmo);

+ Tăng sinh lành tính dòng hồng cầu, tủy tăng sinh phản ứng trong nhiễm trùng, xuất huyết giảm tiểu cầu, hội chứng Evans…;

+ Hội chứng rối loạn sinh tủy: Dựa vào sự rối loạn của các dòng tế bào sinh máu: rối loạn về nhân, nguyên sinh chất, phát triển không đồng bộ giữa nhân và nguyên sinh chất…;

+ Góp phần chẩn đoán các bệnh trong hội chứng tăng sinh tủy, hội chứng tăng sinh lympho;

+ Hội chứng thực bào máu: Thấy hình ảnh tăng đại thực bào và đại thực bào đang thực bào tế bào máu;

+ Ung thư di căn tủy xương: Thấy hình ảnh tế bào K di căn vào tủy xương, thường gặp di căn tủy loại tế bào biểu mô, nhiều khi tình cờ phát hiện K di căn tủy khi bệnh nhân mới chỉ có dấu hiệu thiếu máu và/hoặc sốt kéo dài (trường hợp này nên sinh thiết tủy xương để nhuộm hóa mô miễn dịch. Từ đó, tìm ra ổ K nguyên phát);

+ U lympho xâm lấn tủy xương: Gặp hình ảnh tế bào ác tính dòng Lympho, khi này cần sinh thiết tủy xương để chẩn đoán xác định.

Khoa Huyết học -Truyền máu hiện tại thực hiện thủ thuật chọc hút dịch tủy xương là một xét nghiệm thường qui, được tiến hành chọc tủy tại phòng thủ thuật của các khoa lâm sàng. Đây là xét nghiệm sẽ cung cấp thêm một công cụ hỗ trợ chẩn đoán hữu ích cho các bác sỹ lâm sàng trong quá trình chẩn đoán và điều trị!

Tin bài: khoa Huyết học truyền máu - Bệnh viện Đa khoa số 1 tỉnh Lào Cai.